(26-3-2017)
Πριν από 20 ώρες
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΕΛΕΝΑ ΠΕΓΚΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΕΛΕΝΑ ΠΕΓΚΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Το σώμα ως έκθεμα
Το χέρι του Τιμ Κράουτς, σε μετάφραση και σκηνοθεσία Έλενας Πέγκα.
"Θα κρατήσω την αναπνοή μου μέχρι να πεθάνω". Αυτή είναι η πρώτη φράση στο έργο του Κράουτς. Είναι η πρώτη προσπάθεια ενός νεαρού αγοριού (στην ελληνική παράσταση η Έλενα Πέγκα μετατρέπει τον χαρακτήρα σε γυναίκα) να επιδοθεί σε μια άσκηση υπεροχής, μια πράξη αυτοκυριαρχίας. Θα ακολουθήσουν κι άλλες αντίστοιχες πράξεις —ακραίες ίσως για εμάς, επιβεβλημένες για εκείνο— με αποκορύφωμα την ανύψωση του χεριού του και τη διατήρηση του σε αυτή την όρθια θέση για πάντα! Αυτό που είναι αξιοσημείωτο στο έργο του Κράουτς είναι η δημιουργία ατμόσφαιρας και φόρτισης, χωρίς να υπάρχει εκβιασμός του συναισθήματος, ούτε ιδιαίτερη κλιμάκωση της έντασης. Δημιουργείται η εντύπωση πως πρόκειται για το χρονικό μια αληθινής ιστορίας, ενώ πρόκειται καθαρά για ένα προϊόν μυθοπλασίας. Ενώ πρόκειται για έναν μονόλογο όπως εκατοντάδες άλλους, μια αφήγηση στιγμών από το παρελθόν ενός χαρακτήρα, ουσιαστικά έχουμε να κάνουμε με ένα ιδιαίτερο δείγμα σύγχρονης γραφής και αφήγησης, μια ενδιαφέρουσα δραματική φόρμα. Το κείμενο καταγράφει την πορεία ζωής του παιδιού με το σηκωμένο χέρι, αφιερώνοντας περίπου δύο λεπτά για κάθε ένα από τα τριάντα χρόνια, από το 1976 που σε ηλικία 10 ετών αποφάσισε να σηκώσει το χέρι, μέχρι το 2006 που πεθαίνει στην Αμερική. Η φόρμα του κειμένου από τα πρώτα λεπτά ξαφνιάζει το θεατή, αφού τον κάνει συμμέτοχο χωρίς να υπάρχει η συνηθισμένη και "πολυφορεμένη" τελευταία στα θεατρικά δρώμενα, διαδραστικότητα. Καταγράφεται με πολύ ευκρινή και εύσχημο τρόπο η πορεία ενός ανθρώπου από την ανάγκη και την προσπάθεια του να αυτοπροσδιοριστεί και να υπάρξει ως την πλήρη εκμετάλλευση και την εκμηδένιση της προσωπικότητας του . Η πράξη του παιδιού αυτού, που μοιάζει με ακραίο παιδικό παιχνίδι ή στοίχημα με τον εαυτό του, αντιμετωπίζεται ως εκδήλωση ψυχασθένειας. Ο γονείς του απευθύνονται σε ψυχολόγο, το κλείνουν σε ίδρυμα με παιδιά με παρόμοιες αποκλίνουσες συμπεριφορές, χωρίς να μπουν καν στον κόπο να συζητήσουν μαζί του. Ξαφνικά το "παιδί με το σηκωμένο χέρι" γίνεται παγκόσμιο trend, ένα σήμα κατατεθέν, ένα σύμβολο που προκαλεί εκδηλώσεις βίας, ένα προϊόν που χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη για εικαστικές εκθέσεις, ένα μέσο για πλουτισμό. Ο άνθρωπος αυτός δεν έχει κανένα δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας και μετά το θάνατό του το χέρι του —που στο μεταξύ έχει ήδη σαπίσει και καταστραφεί από την πολυετή ακινησία— θα ανήκει στον καλλιτεχνικό του ατζέντη.
Το έργο θέτει —πολύ συχνά και με έντονο χιούμορ που υπάρχει και στην πολύ καλή ελληνική μετάφραση— ερωτήματα σχετικά με το ρόλο της τέχνης και του σώματος ως έκθεμα, αλλά και με την ύπαρξη και την επιβίωση του διαφορετικού.
Η Έλενα Πέγκα που σκηνοθέτησε την παράσταση έκανε μια "καθαρή" θεατρική πρόταση, με χρήση συμβόλων και ευρημάτων, που δίνει την αίσθηση του χειροποίητου. Η σκηνοθετική γραμμή έχει σαν στόχο να νιώσει ο θεατής από την πρώτη στιγμή που μπαίνει στην θεατρική αίθουσα σαν να βρίσκεται στο σπίτι του κοριτσιού για να ακούσει την ιστορία του. Αυτό επιτυγχάνεται σε σημαντικό βαθμό. Η Έλενα Πέγκα καταργεί την απόσταση ανάμεσα σε ηθοποιό και θεατή, σπάει τις θεατρικές συμβάσεις. Η ηθοποιός (τον ρόλο ερμηνεύει η Θεοδώρα Τζήμου) δίνει την εντολή να ανάψουν ή να σβήσουν τα φώτα, βάζει η ίδια τις μουσικές και τα βίντεο, μετακινεί τα σκηνικά αντικείμενα για να δημιουργήσει εικόνες, αλλάζει τις λάμπες για να προκαλέσει φωτιστικά εφέ, κινείται σε απόσταση αναπνοής από τους θεατές, γράφει με κιμωλία στον τοίχο φράσεις που περιγράφουν τραγικά περιστατικά της ζωής της όπως το θάνατο της μητέρας της μια παραμονή Χριστουγέννων ή τη βία που άσκησαν πάνω της οι γονείς συμμαθητών της. Η κατάργηση των θεατρικών συμβάσεων δεν λειτουργεί καθόλου εις βάρος της θεατρικότητας. Επιτείνει, αντιθέτως, ακόμη περισσότερο την φαντασία του θεατή και την συμμετοχή του στα επί σκηνής τεκταινόμενα.
Σκόπιμα αφήνω για το τέλος την ερμηνεία της Θεοδώρας Τζήμου, αυτής της ηθοποιού που καταφέρνει να αποδώσει με επιτυχία την κλίμακα των διακυμάνσεων που υπάρχει στη ζωή αυτού του προσώπου. Από την παιδική αφέλεια και το πονηρό χαμόγελο, μέχρι την πλήρη αποσάθρωση της προσωπικότητας της που ακολουθεί την αντίστοιχη αποσύνθεση του χεριού. Η ηθοποιός σαρώνει τον περιορισμένο σκηνικό χώρο της περφόρμανς (στο θέατρο Αυλαία της Θεσσαλονίκης που παρακολούθησα την παράσταση χρησιμοποιείται ο χώρος του προσκηνίου, ενώ στο θέατρο του Νέου Κόσμου στην Αθήνα που στήθηκε η παράσταση, ο μικρός χώρος του Δώματος), και στα εξήντα λεπτά της παράστασης κερδίζει απανωτά στοιχήματα. Από την πρώτη στιγμή που συναντά τα βλέμματα των θεατών καθώς τους περιμένει όταν αυτοί εισέρχονται στην αίθουσα, αλλά και στη συνέχεια αφού στο μεγαλύτερο μέρος της παράστασης τα φώτα της πλατείας του θεάτρου είναι ανοιχτά και λίγο αργότερα στη "μεγάλη σιωπή", στην παύση που διαρκεί αρκετά λεπτά και που η Τζήμου χειρίζεται με εξαιρετική μαεστρία, επιβεβαιώνοντας τη βαρύτητα της σωστής παύσης στη θεατρική πράξη. Το αποκορύφωμα είναι η τελευταία εικόνα της παράστασης όπου η γυναίκα περιγράφει τους όρους του συμβολαίου που έχει υπογράψει και αναδεικνύει την απόλυτη εκμετάλλευση της ως ανθρώπινη ύπαρξη. Ο αποστασιοποιημένος και ψυχρός τρόπος που χρησιμοποιεί η ηθοποιός για να περιγράψει αυτές τις ταπεινωτικές στιγμές, σαν να διαβάζει τη λίστα με τα ψώνια του σούπερ μάρκετ ή τις πληροφορίες καταλόγου, είναι πιο καθηλωτικός από ότι αν έπαιζε με ένταση και στόχο την πρόκληση συναισθήματος.
Το χέρι του Τιμ Κράουτς, σε μετάφραση και σκηνοθεσία Έλενας Πέγκα.
Το έργο θέτει —πολύ συχνά και με έντονο χιούμορ που υπάρχει και στην πολύ καλή ελληνική μετάφραση— ερωτήματα σχετικά με το ρόλο της τέχνης και του σώματος ως έκθεμα, αλλά και με την ύπαρξη και την επιβίωση του διαφορετικού.
Η Έλενα Πέγκα που σκηνοθέτησε την παράσταση έκανε μια "καθαρή" θεατρική πρόταση, με χρήση συμβόλων και ευρημάτων, που δίνει την αίσθηση του χειροποίητου. Η σκηνοθετική γραμμή έχει σαν στόχο να νιώσει ο θεατής από την πρώτη στιγμή που μπαίνει στην θεατρική αίθουσα σαν να βρίσκεται στο σπίτι του κοριτσιού για να ακούσει την ιστορία του. Αυτό επιτυγχάνεται σε σημαντικό βαθμό. Η Έλενα Πέγκα καταργεί την απόσταση ανάμεσα σε ηθοποιό και θεατή, σπάει τις θεατρικές συμβάσεις. Η ηθοποιός (τον ρόλο ερμηνεύει η Θεοδώρα Τζήμου) δίνει την εντολή να ανάψουν ή να σβήσουν τα φώτα, βάζει η ίδια τις μουσικές και τα βίντεο, μετακινεί τα σκηνικά αντικείμενα για να δημιουργήσει εικόνες, αλλάζει τις λάμπες για να προκαλέσει φωτιστικά εφέ, κινείται σε απόσταση αναπνοής από τους θεατές, γράφει με κιμωλία στον τοίχο φράσεις που περιγράφουν τραγικά περιστατικά της ζωής της όπως το θάνατο της μητέρας της μια παραμονή Χριστουγέννων ή τη βία που άσκησαν πάνω της οι γονείς συμμαθητών της. Η κατάργηση των θεατρικών συμβάσεων δεν λειτουργεί καθόλου εις βάρος της θεατρικότητας. Επιτείνει, αντιθέτως, ακόμη περισσότερο την φαντασία του θεατή και την συμμετοχή του στα επί σκηνής τεκταινόμενα.
Σκόπιμα αφήνω για το τέλος την ερμηνεία της Θεοδώρας Τζήμου, αυτής της ηθοποιού που καταφέρνει να αποδώσει με επιτυχία την κλίμακα των διακυμάνσεων που υπάρχει στη ζωή αυτού του προσώπου. Από την παιδική αφέλεια και το πονηρό χαμόγελο, μέχρι την πλήρη αποσάθρωση της προσωπικότητας της που ακολουθεί την αντίστοιχη αποσύνθεση του χεριού. Η ηθοποιός σαρώνει τον περιορισμένο σκηνικό χώρο της περφόρμανς (στο θέατρο Αυλαία της Θεσσαλονίκης που παρακολούθησα την παράσταση χρησιμοποιείται ο χώρος του προσκηνίου, ενώ στο θέατρο του Νέου Κόσμου στην Αθήνα που στήθηκε η παράσταση, ο μικρός χώρος του Δώματος), και στα εξήντα λεπτά της παράστασης κερδίζει απανωτά στοιχήματα. Από την πρώτη στιγμή που συναντά τα βλέμματα των θεατών καθώς τους περιμένει όταν αυτοί εισέρχονται στην αίθουσα, αλλά και στη συνέχεια αφού στο μεγαλύτερο μέρος της παράστασης τα φώτα της πλατείας του θεάτρου είναι ανοιχτά και λίγο αργότερα στη "μεγάλη σιωπή", στην παύση που διαρκεί αρκετά λεπτά και που η Τζήμου χειρίζεται με εξαιρετική μαεστρία, επιβεβαιώνοντας τη βαρύτητα της σωστής παύσης στη θεατρική πράξη. Το αποκορύφωμα είναι η τελευταία εικόνα της παράστασης όπου η γυναίκα περιγράφει τους όρους του συμβολαίου που έχει υπογράψει και αναδεικνύει την απόλυτη εκμετάλλευση της ως ανθρώπινη ύπαρξη. Ο αποστασιοποιημένος και ψυχρός τρόπος που χρησιμοποιεί η ηθοποιός για να περιγράψει αυτές τις ταπεινωτικές στιγμές, σαν να διαβάζει τη λίστα με τα ψώνια του σούπερ μάρκετ ή τις πληροφορίες καταλόγου, είναι πιο καθηλωτικός από ότι αν έπαιζε με ένταση και στόχο την πρόκληση συναισθήματος.
Κορνήλιος Ρουσάκης
Αρκετοί θεατρικοί οργανισμοί συμμετέχουν ως συμπαραγωγοί στις δουλειές του Κράουτς, όπως το Royal Court Theatre, το Traverse Theatre στο Εδιμβούργο, το Βρετανικό Συμβούλιο, η Royal Shakespeare Company, το Εθνικό Θέατρο της Αγγλίας.
Ο Κράουτς έχει γράψει τα έργα I Caliban, I Peaseblossom και I Banquo. Και τα τρία έργα έχουν ως αφετηρία τους σαιξπηρικά κείμενα. Είναι μονόλογοι που βασίζονται στους δευτερεύοντες χαρακτήρες έργων του Σαίξπηρ (που είναι ο αγαπημένος θεατρικός συγγραφέας του Κράουτς). Το I Caliban είναι μια σκοτεινή μεταφορά της Τρικυμίας. Το Ι Peaseblossom είναι μια ονειρική σύνθεση πάνω στο Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας, ενώ το Ι Banquo είναι μια "στοιχειωμένη" αναφορά στον Μάκβεθ, με μουσική χέβι μέταλ.
Το 2003 έγινε διάσημος με το έργο του My Arm (To χέρι). Η παράσταση έκανε πρεμιέρα στο φεστιβάλ του Εδιμβούργου. Το έργο αφηγείται με τρόπο απλό, τρυφερό και οδυνηρά αστείο την ιστορία ενός κοριτσιού που αποφάσισε σε ηλικία δέκα ετών να σηκώσει το χέρι της ψηλά και να το κρατήσει. Τριάντα χρόνια μετά το κορίτσι με το σηκωμένο χέρι έχει γίνει διάσημο και το χέρι της έργο τέχνης. Ενα συγκινητικό έργο για τη σύγχρονη τέχνη, για το πώς μία αθώα κίνηση μπορεί να γίνει επαναστατική.
Ακολούθησαν τα έργα An Oak Tree (2005), Shopping for shoes (2006), μια ιστορία αγάπης για έναν ηθοποιό και τριάντα ζευγάρια παπούτσια και England (2007).
Στο Royal Court Theatre έκανε πρεμιέρα το 2009 το έργο The Author που σκηνοθέτησαν ο Karl Jones και ο Andy Smith. Είναι ένα έργο που μιλάει σε πρώτο επίπεδο για τη βία και για την ενδοοικογενειακή κακοποίηση. Στην ουσία όμως, μιλάει για τη βία που κρύβει ο καθένας μας μέσα του και για την ηδονοβλεπτική διάθεση του θεατή. Μιλάει για την ευθύνη μας —ως θεατών— απέναντι σε αυτό που επιλέγουμε και μας αρέσει να βλέπουμε, όσο δυσάρεστο, όσο βίαιο, όσο σοκαριστικό κι αν είναι.
Στο φεστιβάλ του Μπράιτον παρουσιάστηκε το 2010, το I Malvolio μια συνέχεια των μονολόγων που έχει γράψει ο Κράουτς. Βασίστηκε στην Δωδέκατη Νύχτα του Σαίξπηρ και δημιούργησε μία νέα εκδοχή της, ιδωμένη από τη ματιά του καταπιεσμένου υπηρέτη, Μαλβόλιο. Πρόκειται για ένα ξεκαρδιστικό μονόπρακτο αφηγηματικής αλχημείας που αποτυπώνει τον τρελό κόσμο της σαιξπηρικής κωμωδίας, μέσα από την ιστορία της χαμένης αξιοπρέπειας, της σεμνοτυφίας, των χονδροειδών αστείων και του ατέλειωτου πειράγματος ενός άντρα "κατάφορα αδικημένου".[2]
Ο Κράουτς επισκέφτηκε το 2011 την Αθήνα και παρουσίασε στο Bios την περφόρμανς An Oak Tree, ενώ ακολούθησε το 2012 στον ίδιο χώρο και η παραγωγή του Ι Malvolio. To 2012 έμελλε να αποδειχθεί η "αθηναϊκή" χρονιά του 48χρονου καλλιτέχνη. Το έργο του The Author (Ο Συγγραφέας) ανέβηκε στην αρχή της σεζόν στο Θέατρο του Νέου Κόσμου, σε σκηνοθεσία Παντελή Δεντάκη με τους Μάκη Παπαδημητρίου, Κατερίνα Λυπηρίδου, Γιάννο Περλέγκα, Χρήστο Σαπουντζή, ενώ στον ίδιο χώρο, την άνοιξη, η Έλενα Πέγκα σκηνοθέτησε το έργο Το χέρι.
Τώρα στη θεατρική σκηνή
Το χέρι του Τιμ Κράουτς, σε μετάφραση και σκηνοθεσία Έλενας Πέγκα.
"Μέσα στο αυτοκίνητο είχα το χέρι μου ψηλά έξω από το παράθυρο και ένιωθα σαν super hero. Ένιωσα πως θα ήταν μεγαλύτερη η προσπάθεια που θα έπρεπε να καταβάλω για να ζήσω με το μπράτσο μου κάτω από ό,τι πάνω".
"Art is Anything You Can Get Away With".
Το έργο ανεβαίνει με αμεσότητα σαν μία intimate performance, όπου η ηρωίδα καθώς αφηγείται τη ζωή της σε πρώτο πρόσωπο, μεταμορφώνεται σε έργο τέχνης-έκθεμα και "εκτιθέμενη" στα βλέμματα των θεατών, μας προσκαλεί να αναρωτηθούμε για τον ρόλο της τέχνης σήμερα, τη βαναυσότητα των ανθρώπων στο διαφορετικό και την τροπή που μπορεί να πάρει η ζωή μας από μία παιδική απόφαση.
info: Σκηνικό Έλενα Πέγκα, μουσική επιμέλεια Ελενα Πέγκα-Θεοδώρα Τζήμου, πρωτότυπη μουσική Hior Chronik, styling Βασίλης Κοτταράς, ειδικές κατασκευές Valentino Marengo
Ερμηνεύει η Θεοδώρα Τζήμου.
Μια συμπαραγωγή του Θεάτρου του Νέου Κόσμου με την Protasi New Works.
Ερμηνεύει η Θεοδώρα Τζήμου.
Μια συμπαραγωγή του Θεάτρου του Νέου Κόσμου με την Protasi New Works.
Στο θέατρο Αυλαία, Θεσσαλονίκη. 5-16 Σεπτεμβρίου.