Από το Blogger.
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΧΩΣ: "Γυάλινος κόσμος" (Θέατρο Τ, από 25/12), "Ο πατέρας του Άμλετ" (Αθήναιον, από 25/12)

Σενέκας via Κάνος: "Πρόσεξε μην πεις ψέματα μετά το θάνατό μου ότι με κέρδισες"

Leave a Comment

Σενέκας, Περί της πνευματικής γαλήνης, μτφρ. Νίκος Πετρόχειλος, Πατάκη, Αθήνα, 1997.

   [...] Ο Ιούλιος Κάνος, ένας έξοχος άντρας για τον οποίον ο θαυμασμός μας καθόλου  δεν περιορίζεται από το γεγονός ότι γεννήθηκε στην εποχή μας, είχε μια μακρά συνομιλία με τον Γάιο. Όταν έφευγε, ο Φάλαρης του είπε: «Για να μη βαυκαλίζεσαι με ανόητες ελπίδες, σου λέω ότι έδωσα διαταγή να σε εκτελέσουν». Κι εκείνος του απάντησε: «Εξοχότατε άρχοντα, σου εκφράζω τις ευχαριστίες μου». Δεν είμαι βέβαιος τι ακριβώς εννοούσε, και τούτο γιατί πολλές ερμηνείες μού έρχονται στο νου. Μήπως ήθελε να τον προσβάλει και να του δείξει πόσο μεγάλη θα πρέπει να ήταν η αναλγησία  του για να μετατρέπει το θάνατο σε ευεργεσία; Μήπως τον χλεύαζε για τα καθημερινά δείγματα της παράνοιάς του (γιατί εκείνοι που τα παιδιά τους είχαν εκτελεστεί ή η περιουσία τους είχε δημευτεί συνήθιζαν να του εκφράζουν τις ευχαριστίες τους) ή μήπως καλοδεχόταν το θάνατο σαν ελευθερωτή; Ό,τι κι αν συνέβαινε, επρόκειτο για μια μεγαλόψυχη απάντηση. Κάποιος όμως θα μπορούσε να πει: «Μετά από αυτό, ίσως ο Γάιος τον διέτασσε να ζήσει». Αυτό δεν το φοβόταν ο Κάνος, γιατί ήταν γνωστή η συνέπεια του Γάιου όταν έδινε τέτοιες εντολές!
  Θα πιστέψεις τώρα ότι τις δέκα μέρες που μεσολάβησαν μέχρι την εκτέλεσή του ο Κάνος τις πέρασε χωρίς οποιαδήποτε ανησυχία; Είναι, πράγματι, εντελώς απίστευτο το τι είπε, τι έκανε, πόσο ήρεμος ήταν. Έπαιζε πεσσούς, όταν ο εκατόνταρχος, ο οποίος έσερνε πίσω του ένα ολόκληρο πλήθος ανθρώπων που όδευαν προς το θάνατο, έδωσε διαταγή να πάρουν κι εκείνον. Όταν τον κάλεσαν, εκείνος μέτρησε τα πιόνια και είπε στο συμπαίκτη του: «Πρόσεξε μην πεις ψέματα μετά το θάνατό μου ότι με κέρδισες»˙ ύστερα, κάνοντας ένα νεύμα στον εκατόνταρχο, του είπε: «Είσαι μάρτυρας ότι προηγούμαι κατά ένα πιόνι». Τώρα, νομίζεις ότι πάνω σ’ εκείνον τον πίνακα ο Κάνος έπαιζε παιχνίδι; Απλώς κορόιδευε! Οι φίλοι του ήταν περίλυποι, επειδή θα έχαναν έναν τέτοιον άνδρα, κι εκείνος του έλεγε: «Γιατί είσαστε θλιμμένοι; Σεις αναρωτιέστε αν οι ψυχές είναι αθάνατες˙ εγώ όμως σύντομα θα το ξέρω».[...] Τον συνόδευε και ο δάσκαλός του της φιλοσοφίας και, όταν πια δεν απείχαν πολύ από το ύψωμα πάνω στο οποίο γινόταν η καθημερινή θυσία στο θεό μας, τον αυτοκράτορα, εκείνος του είπε: «Τι σκέπτεσαι τώρα Κάνε; Σε ποια κατάσταση βρίσκεται το μυαλό σου;». Και ο Κάνος του απάντησε: «Αποφάσισα να διερευνήσω αν το πνεύμα μου έχει συνείδηση ότι εγκαταλείπει το σώμα την ώρα της φευγαλέας αυτής στιγμής». Υποσχέθηκε μάλιστα ότι, αν ανακάλυπτε το παραμικρό, θα επισκεπτόταν τους φίλους του και θα τους αποκάλυπτε σε ποια κατάσταση βρισκόταν η ψυχή του. Αυτή είναι γαλήνη, αυτή που εκδηλώνεται στο μέσον μιας τέτοιας τρικυμίας. [...]

ΣΧΟΛΙΟ
Ο Σενέκας στη διατριβή του αυτή, δίνει κάποιες συμβουλές για τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να κατακτήσουμε την πνευματική γαλήνη. Οι συμβουλές του παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς παραμένουν επίκαιρες (ανεξάρτητα από το αν συμφωνούμε ή διαφωνούμε), παρότι το κείμενο είναι παλαιό. Ο Σενέκας προτείνει:

  • Να ενασχολούμαστε με τα κοινά κι ακόμη κι αν η καθημερινή μας εργασία παραμένει μοναχική, να έχει σαν στόχο της το μοίρασμά της με την  κοινότητα. Η καθαρή μοναξιά μπορεί τελικά ως αντίδραση να φέρει την ανώφελη δράση.


  • Να μένουμε δραστήριοι και ελεύθεροι μακριά από το φόβο (παράδειγμα ο Σωκράτης).


  • Να αναπτύξουμε την αυτογνωσία μας.


  • Να έχουμε φίλους και να απορρίπτουμε αυτούς που πάντα θρηνούν.


  • Να ζούμε με λιτότητα.


  • Να καλλιεργούμε τα δυνατά μας σημεία αλλά και τις αδυναμίες μας.


  • Να συμφιλιωθούμε με την «τύχη» μας.


  • Να ικανοποιούμε τις κοντινές επιθυμίες μας.


  • Να ξέρουμε ότι ουσιαστικά δεν μας ανήκει τίποτα σ’ αυτή τη ζωή («Ζει άσχημα, όποιος δεν ξέρει να πεθαίνει ωραία»).


  • Να αντιμετωπίζουμε με θάρρος κάθε είδους «θάνατο» («Μπορούν να σού συμβούν τα πάντα» και «Όσα σε έναν γίνονται, σε όλους μπορούν να γίνουν»).


  • Να κοπιάζουμε για έναν στόχο.


  • Να είμαστε ευπροσάρμοστοι (ενάντια στην ισχυρογνωμοσύνη και στην αστάθεια).


  • Να γελάμε παρά να θρηνούμε (το γέλιο εμπεριέχει ελπίδα).


  • Να αποδεχόμαστε τους ανθρώπους με τα ελαττώματά τους.


  • Να μην δεσμευόμαστε σε ένα συγκεκριμένο ρόλο στη ζωή μας.


  • Να επιστρέφουμε στον εαυτό μας, να διασκεδάζουμε, να αναπαυόμαστε, να κάνουμε περιπάτους και να επιτρέπουμε στον εαυτό μας οινοποσίες.


Τελειώνοντας προσθέτει:
«Να είσαι βέβαιος όμως για το εξής: ότι δηλαδή με κανένα από τα παραπάνω δεν θα είμαστε ικανοί να φυλάξουμε ένα πράγμα τόσο ευαίσθητο, εκτός αν οχυρώσουμε το κλυδωνιζόμενο πνεύμα μας με τη θερμή και αδιάλειπτη φροντίδα μας».

                                                                                                Ε.Ν.
Νεότερη ανάρτηση Παλαιότερη Ανάρτηση Αρχική σελίδα

0 comments: