Από το Blogger.
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΧΩΣ: "Το κιβώτιο" (Αυλαία, 22/10), "Frozen" (Θέατρο Τ, από 3/11), "Ριχάρδος Β'" (Αριστοτέλειον, 15-19/11)

Γκύντερ Άντερς: "Ο κόσμος θα γίνει μηχανή"

Leave a Comment
Άντερς Γκύντερ, Εμείς οι γιοι του Άιχμαν, μτφρ. Κώστας Σπαθαράκης, Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», 2005.

                          Το όνειρο των μηχανών

  Αυτό που θέλω να πω – ξέρω πως η θέση αυτή ακούγεται παράτολμη- είναι πως ο κόσμος μας σήμερα έχει στο σύνολό του μεταμορφωθεί σε μια μηχανή, πως κινείται προς την κατεύθυνση  της πλήρους εκμηχάνισής του.
  Τι μας κάνει να διατυπώσουμε αυτήν την τόσο ακραία θέση;

   Όχι μόνο το γεγονός πως σήμερα υπάρχουν τόσοι πολλοί διαφορετικοί μηχανισμοί (πολιτικοί, διοικητικοί, εμπορικοί ή τεχνικοί) ή πως παίζουν έναν τόσο σημαντικό ρόλο στον κόσμο μας. Αυτό δεν θα δικαιολογούσε τον ισχυρισμό μας. Το αποφασιστικό στοιχείο είναι μάλλον κάτι πιο βασικό, κάτι που συνδέεται με την αρχή των μηχανών˙ και σε αυτήν πρέπει εδώ να στραφούμε. Γιατί σε αυτήν ακριβώς την αρχή στηρίζεται η διαδικασία με την οποία ολόκληρος ο κόσμος μετατρέπεται σε μηχανή. Ποια είναι η αρχή των μηχανών;
    Η μέγιστη απόδοση.
[...] Κάθε μηχανή είναι επεκτατική, για να μην πούμε «ιμπεριαλιστική», και καθεμιά κατορθώνει να εγκαθιδρύσει μια αυτοκρατορία υποτελών και αποικιών (αποτελούμενη από συνδέσμους, υπηρετικό προσωπικό, καταναλωτές και τα συναφή). Οι μηχανές απαιτούν από αυτή την «αποικιακή αυτοκρατορία» να εξομοιωθεί με αυτές, να δουλέψει με την ίδια αποδοτικότητα και αξιοπιστία που δουλεύουν και οι ίδιες. Απαιτούν δηλαδή να εκμηχανιστεί και αυτή, παρόλο που δεν είναι παρά μια απομακρυσμένη αποικία (προσέξτε αυτήν την έκφραση, είναι μια έννοια κλειδί). Η αρχική λοιπόν μηχανή επεκτείνεται, γίνεται υπερμηχανή˙και όχι μόνο τυχαία ή περιστασιακά. [...] Συνοπτικά: ο επεκτατισμός των μηχανών δεν γνωρίζει όρια, δεν υπάρχει τίποτε που να μπορεί να κορέσει την πείνα τους. [...]
    Προφανώς αυτή η διαδικασία της εκμηχάνισης δεν είναι μόνον ένας αγώνας των μηχανών ενάντια στον κόσμο, αλλά ταυτόχρονα και ένας αγώνας για τον κόσμο, ένας διαρκής ανταγωνισμός μεταξύ των μηχανών για τη λεία. Όμως το γεγονός ότι ο αγώνας τους είναι πάντοτε διμέτωπος δεν αλλάζει καθόλου τον προφανή σκοπό.  Οι μηχανές επιθυμούν έναν κόσμο όπου δεν θα υπάρχει πια τίποτε που να μην τις υπηρετεί, τίποτε «μη μηχανικό», καμία «φύση», καμία «υπέρτατη αξία», ούτε καν εμείς οι άνθρωποι (αφού θα χρησιμεύουμε μονάχα ως υπηρέτες ή καταναλωτές) παρά μονάχα εκείνες.
    Στην πραγματικότητα ούτε καν εκείνες. Και με αυτό έρχομαι στο κύριο επιχείρημά μου, την έννοια του «κόσμου- μηχανής». Τι εννοώ;
[...] Λειτουργώντας όλες (ενν. οι μηχανές) σε στενή αλληλεξάρτηση, οι μεμονωμένες μηχανές θα έπαυαν πια να είναι «μηχανές». Θα γίνονταν κομμάτια μιας και μόνης μηχανής, μιας  γιγάντιας «απόλυτης μηχανής» που θα ήταν η συνισταμένη της κοινής λειτουργίας τους. [...] Συνεπώς, αυτή η «απόλυτη μηχανή» θα ήταν ο ίδιος ο κόσμος. [...] Η αντίστροφη πρόταση είναι: «ο κόσμος θα γίνει μηχανή».

ΣΧΟΛΙΟ
 Είναι δυνατόν οι μηχανές και τα συστήματα να υποδουλώνουν τον άνθρωπο, παρόλο που ο τελευταίος είναι ο δημιουργός τους; Η λογική μπορεί να υπαγορεύει ότι τα επιτεύματα του ανθρώπου δε θα ήταν ικανά να ξεπεράσουν τον ίδιο, επειδή ακριβώς γεννιούνται από τον ορίζοντα των δυνατοτήτων και των προσδοκιών του. Όμως φαίνεται πως δεν είναι πάντα έτσι. Κάθε δημιούργημα από τη στιγμή της γέννησής του, βρίσκεται εν δυνάμει πέρα από το δημιουργό του. Έτσι, συχνά η ανθρωπότητα μεταμορφώνεται σε σύγχρονο Frankenstein. Τα τέρατά της βρίσκονται πέρα από τη φαντασία και δεν έχουν μόνο άσχημη μορφή. 
  Ένα τέτοιο τέρας, σύμφωνα με τον Άντερς, υπήρξε ο ναζισμός και οι συνέπειές του κατάφεραν να διαψεύσουν αυτό που εννοούμε όταν αναφέρουμε τη λέξη "ανθρωπιά", με απόδειξη τα έξι εκατομμύρια θύματα Εβραίων στο Άουσβιτς.

                                                                     Ε.Ν.
Νεότερη ανάρτηση Παλαιότερη Ανάρτηση Αρχική σελίδα

0 comments: